پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع)
موقعیت: استان قم، ایران
کاربری: مجموعه اداری، فرهنگی، آموزشی و پژوهشی
کارفرما: معاونت مهندسی و پدافند غیرعامل سپاه
این پروژه یک مجموعه چندعملکردی با کاربریهای متفاوت (اداری، فرهنگی، آموزشی و پژوهشی) در اقلیم گرم و خشک قم میباشد. هدف اصلی طراحی، ایجاد انسجام عملکردی و فرمی میان این فضاهای متمایز در قالب یک ساختار واحد و هماهنگ بوده است. سازماندهی فضایی حول یک حیاط مرکزی درونگرا شکل گرفته که همراستا با اقلیم منطقه طراحی شده و به تهویه طبیعی، ایجاد سایه و کنترل تابش کمک میکند. روابط بینبخشی پروژه به گونهای طراحی شدهاند که تعامل، حریم و کارایی را بهصورت همزمان تأمین کرده و تجربهای متعادل از فضاهای عمومی و خصوصی فراهم آورند.
پلان طبقه همکف
ساختمان اداری: دفتر، دفتر هیئت علمی، معاونت اداری، معاونت اطلاع رسانی، معاونت پژوهشی، مدیریت بازرسی و نظارت
پژوهشگاه: پژوهشکده مطالعات دفاعی، مطالعات اجتماعی، سیاست اسلامی، الهیات، فلسفه، فقه، مدیریت فرهنگی، مرکز تالیف، تحصیلات تکمیلی
آمفی تئاتر: سالن آمفی تئاتر، نمایشگاه و فروشگاه دائمی، استودیو تصویری، استودیو صوتی،فضای تخصصی فاوا
پشتیبانی: سالن غذاخوری کادر و وظیفه، آسایشگاه، مهمانسرا، بوفه، انبار عمومی، دژبانی (نگهبانی)، موتورخانه و تاسیسات
در طراحی این پروژه، ریشهای مفهومی و معنایی از سنت اسلامی الهامبخش ساختار کلان بنا شده است.
الهام از چهارقل قرآن هعنوان نمادهایی از حفاظت، یگانگی، رهایی از شر، و مرزبندی اعتقادی، نقشی اساسی در تعریف فلسفه فضایی پروژه ایفا کرده است. هر یک از این سورهها ویژگی منحصر بهفردی دارد که در زبان معماری به صورت یک کاربری مستقل، ولی در هماهنگی با دیگر اجزا، بازتفسیر شده است:
سوره اخلاص – یگانگی در ساختار
الهام از مفهوم توحید در سوره اخلاص، مبنای شکلگیری یک ساختار واحد و منسجم برای پروژه است؛ با وجود چهار کاربری مختلف، فرم کلی پروژه بیانگر وحدتی هماهنگ و یکپارچه است.
سوره فلق – مرزبندی و حفاظت
سوره فلق که به پناه بردن از شر اشاره دارد، الهامبخش تعریف مرزهای مشخص برای هر کاربری شده است؛ تفکیک عملکردی، در عین ارتباط نرم و هدفمند، حفظ حریمها را تضمین میکند.
سوره ناس – آرامش و ارتباط درونی
این سوره با تمرکز بر آرامش و پناه از وسوسهها، در پروژه به شکل طراحی مسیرها و فضاهای آرام میان ساختمانها تجلی یافته که کاربر را به درون دعوت و از تنش بیرونی دور میکند.
سوره کافرون – استقلال و احترام به تفاوتها
سوره کافرون با تأکید بر تفاوت و استقلال فکری، الهامبخش طراحی بخشهای مستقل شده است. هر فضا، ضمن حضور در کلیت پروژه، استقلال عملکردی خود را حفظ میکند.
حجم یکپارچه
پوسته کلی واحد که ظرفیتی یکدست و منسجم دارد. این حجم با حفظ انسجام کلی، مفهوم «وحدت در کثرت» را به زبان فرم بیان میکند.
تقسیم به چهار بخش اصلی
حجم کلی به چهار بخش مجزا تقسیم میشود که هرکدام نمادیست از یکی از کاربردها و بازتابیست از فلسفه کاری تعریفشده.
تفکیک ارتفاع و ارتباط تودرتو
هر بخش، ارتفاعی متناسب با نیاز عملکردی خود دارد که نهتنها بیانگر جداشدن وظایف هستند، بلکه ساباط و رواق ها پیوستگی و تعامل میان آنها را تأمین میکنند.
روند شکلگیری حیاط مرکزی
در نهایت، خطوط جداکننده به تدریج دورِ محور مرکزی فضا جمع میشوند و حیاطی منسجم پدید میآورند؛ این حیاط نقش قلب پروژه را ایفا میکند.
پاسخ به اقلیم
تأمین تهویه طبیعی با جریان باد میان حجمها
استفاده از سایهاندازی حجمی برای خنکسازی فضا
تأکید بر فضاهای نیمهباز، مطبوع و انسانی در دل گرما
